Wielki Post

Okres Wielkiego Tygodnia i Triduum Paschalne,

które przypada w tym tygodniu, jest dla chrześcijan najważniejszym czasem w roku. Od Niedzieli Palmowej do Niedzieli Zmartwychwstania Kościół wspomina najważniejsze wydarzenia w historii zbawienia: ustanowienie Eucharystii, mękę i śmierć Chrystusa oraz Jego zmartwychwstanie.

Sposób przeżywania tajemnic Wielkiego Tygodnia nie zawsze był taki sam jak dziś. Początkowo sam post przed Świętami Zmartwychwstania trwał zaledwie 3 dni. Z czasem wprowadzono okres 40-dniowego postu i wyróżniono Wielki Tydzień.
Na treść wydarzeń Wielkiego Tygodnia składają się triumfalny wjazd Pana Jezusa do Jerozolimy, który Kościół wspomina w Niedzielę Palmową, ostatnie dyskusje Chrystusa z Sanhedrynem w świątyni, Jego przepowiednie o zburzeniu Jerozolimy i o końcu świata, Ostatnia Wieczerza i Męka Pańska, wreszcie chwalebne Zmartwychwstanie. Obrzędy liturgiczne tych dni mają pomóc wierzącym w głębokim przeżyciu Tajemnicy Krzyża i zbawienia rodzaju ludzkiego. W liturgii Kościoła przypisuje się najwyższą rangę Wielkiemu Tygodniowi i dlatego nie obchodzi się w tym czasie żadnych innych uroczystości i wspomnień. Poniedziałek, wtorek i środa Wielkiego Tygodnia są dniami szczególnie poświęconymi sakramentowi pojednania.

Wielki Czwartek

W Wielki Czwartek liturgia uobecnia Ostatnią Wieczerzę – ustanowienie przez Jezusa Eucharystii oraz sakramentu Kapłaństwa. Jeszcze przed wieczornym rozpoczęciem Triduum Paschalnego we wszystkich kościołach katedralnych ma miejsce szczególna Msza, podczas której biskup diecezjalny wraz z kapłanami odprawia Mszę św. Krzyżma. Podczas niej święci się oleje (chorych, katechumenów i krzyżmo), które przez cały rok służą przy udzielaniu sakramentów chrztu, święceń kapłańskich, namaszczenia chorych. Kapłani koncelebrujący ze swoim biskupem odnawiają przyrzeczenia kapłańskie. Msza św. Krzyżma jest wyrazem jedności i wspólnoty duchowieństwa diecezji.
Wieczorem zaś Mszą św. Wieczerzy Pańskiej rozpoczyna się Triduum Paschalne. Przed rozpoczęciem liturgii opróżnia się tabernakulum, w którym przez cały rok przechowywany jest Najświętszy Sakrament. Ostania Wieczerza, którą Jezus spożywał z Apostołami, była tradycyjną ucztą paschalną, która miała upamiętniać wyjście Izraelitów z niewoli egipskiej. Wszystkie gesty i słowa Jezusa, błogosławieństwo chleba i wina nawiązują do żydowskiej tradycji, której Chrystus nadał zupełnie nowy wymiar. Mówiąc, że poświęcony chleb jest Jego Ciałem, a wino Krwią, ustanowił Eucharystię. Równocześnie, nakazał apostołom: „To czyńcie na Moją pamiątkę„. Tradycja upatruje w tych słowach ustanowienie służebnego kapłaństwa, szczególne włączenie apostołów i ich następców w jedyne kapłaństwo Chrystusa.

W liturgii podczas śpiewu hymnu „Chwała na wysokości Bogu„, którego nie było przez cały Wielki Post, biją dzwony. Po homilii – w niektórych kościołach – ma miejsce obrzęd obmywania nóg. Główny celebrans, przeważnie jest to przełożony wspólnoty (biskup, proboszcz, przeor), umywa i całuje stopy dwunastu mężczyznom. Przypomina to gest Chrystusa i wyraża prawdę, że Kościół, tak jak Chrystus, jest nie po to, żeby mu służono, lecz aby służyć.
Po Mszy św. rusza procesja do tzw. ciemnicy – miejsca, gdzie jest adorowany Najświętszy Sakrament. Modlitwa w ciemnicy przywołuje na myśl pojmanie Chrystusa i moment jego wiezienia.

Wielki Piątek

Wielki Piątek to dzień Krzyża i Męki. Po południu odprawiana jest niepowtarzalna wielkopiątkowa Liturgia Męki Pańskiej. Celebrans i asysta wchodzą w ciszy. Przed ołtarzem przez chwilę leżą krzyżem, a po modlitwie wstępnej czytane jest proroctwo o Cierpiącym Słudze Jahwe i fragment Listu do Hebrajczyków. Następnie czyta się lub śpiewa, zwykle z podziałem na role, opis Męki Pańskiej według św. Jana.

Centralnym wydarzeniem liturgii wielkopiątkowej jest uwielbienie Krzyża. Zasłonięty fioletowym suknem Krzyż wnosi się przed ołtarz. Celebrans stopniowo odsłania ramiona Krzyża i śpiewa trzykrotnie: „Oto drzewo Krzyża, na którym zawisło zbawienie świata„, na co wierni odpowiadają: „Pójdźmy z pokłonem„. Po liturgii Krzyż zostaje w widocznym i dostępnym miejscu, tak by każdy wierny mógł go adorować. Jest on aż do Wigilii Paschalnej najważniejszym punktem w kościele. Po adoracji Krzyża z ciemnicy przynosi się Najświętszy Sakrament i wiernym udziela się Komunii św.
Ostatnią częścią liturgii Wielkiego Piątku jest procesja do Grobu Pańskiego. Na ołtarzu umieszczonym przy Grobie lub na specjalnym tronie wystawia się Najświętszy Sakrament w monstrancji okrytej białym przejrzystym welonem – symbolem całunu, w który owinięto ciało zmarłego Chrystusa. Wielki Piątek to jedyny czas w ciągu roku, kiedy Kościół nie sprawuje Mszy św.

Wielka Sobota

Wielka Sobota jest dniem ciszy i oczekiwania. Zamiast dźwięku dzwonów wierni mogą usłyszeć jedynie kołatki. Tradycją Wielkiej Soboty jest poświęcenie pokarmów wielkanocnych: chleba – na pamiątkę tego, którym Jezus nakarmił tłumy na pustyni; mięsa – na pamiątkę baranka paschalnego, którego spożywał Jezus podczas uczty paschalnej z uczniami w Wieczerniku oraz jajek, które symbolizują nowe życie. W zwyczaju jest też masowe odwiedzanie różnych kościołów i porównywanie wystroju Grobów. Wieczorem, po zachodzie słońca, rozpoczyna się bardzo uroczysta liturgia paschalna.

Rozpoczyna ją liturgia światła. Na zewnątrz kościoła kapłan święci ogień, od którego następnie zapala się Paschał – wielką woskową świecę, która symbolizuje zmartwychwstałego Chrystusa. Na paschale kapłan żłobi znak krzyża, wypowiadając słowa: „Chrystus wczoraj i dziś, początek i koniec, Alfa i Omega. Do Niego należy czas i wieczność, Jemu chwała i panowanie przez wszystkie wieki wieków. Amen„. Umieszcza się tam również pięć ozdobnych czerwonych gwoździ, symbolizujących rany Chrystusa oraz aktualną datę. Następnie Paschał ten wnosi się do okrytej mrokiem świątyni, a wierni zapalają od niego swoje świece, przekazując sobie wzajemnie światło. Niezwykle wymowny jest widok rozszerzającej się jasności, która w końcu wypełnia cały kościół. Zwieńczeniem obrzędu światła jest uroczysta pieśń (Pochwała Paschału) – „Exultet”, która zaczyna się od słów: „Weselcie się już zastępy Aniołów w niebie! Weselcie się słudzy Boga! Niech zabrzmią dzwony głoszące zbawienie, gdy Król tak wielki odnosi zwycięstwo!
Dalsza część liturgii paschalnej to czytania przeplatane psalmami. Przypominają one całą historię zbawienia, poczynając od stworzenia świata, przez wyjście Izraelitów z niewoli egipskiej, proroctwa zapowiadające Mesjasza aż do Ewangelii o Zmartwychwstaniu Jezusa. Tej nocy powraca po blisko pięćdziesięciu dniach uroczysty śpiew „Alleluja„. Celebrans dokonuje poświęcenia wody, która przez cały rok będzie służyła przede wszystkim do chrztu. Czasami, na wzór pierwotnych wspólnot chrześcijańskich, w noc paschalną chrzci się katechumenów, udzielając im zarazem bierzmowania i pierwszej Komunii św. Wszyscy wierni odnawiają swoje przyrzeczenia chrzcielne wyrzekając się grzechu, Szatana i wszystkiego, co prowadzi do zła oraz wyznając wiarę w Boga Ojca, Syna i Ducha Świętego. Wigilia Paschalna kończy się Eucharystią i procesją rezurekcyjną.

Najświętsza Rano Serca Cierpiącego Zbawiciela
Rano Miłości
Niewyczerpany Zdroju Miłosierdzia dla nas
Pozdrawiam Cię
Uwielbiam Cię
Kocham Cię.

Oczyść mnie z moich nieprawości i grzechów
Wskaż mi drogę mojego zbawienia
Pociągnij mnie do Cierpiącego Zbawiciela
Abym mógł cieszyć się wiarą nadzieją i miłością
By Jezus stał się dla mnie jedyną drogą, prawdą i życiem
By moje zranione serce zjednoczyło się w jedno
Z Miłosiernym Sercem Jezusa
W czasie obecnym i przyszłym
I przez całą wieczność. Amen.