Święto Podwyższenia Krzyża

Święto Podwyższenia Krzyża

14 września Kościół katolicki obchodzi Święto Podwyższenia Krzyża. Jest ono powiązane z odnalezieniem drzewa krzyża, na którym to umarł Jezus Chrystus, ale również nawiązuje do symboliki krzyża, który jest tak istotny w życiu chrześcijanina. Głównym sensem święta jest ukazanie tajemnicy Krzyża jako ceny zbawienia człowieka.

Początki obchodzonego święta związane są z odnalezieniem przez św. Helenę relikwii krzyża na początku IV wieku i poświeceniem w Jerozolimie bazyliki ku czci w 335 roku. W celu upamiętnienia tego zdarzenia postanowiono, iż 14 września w Kościele obchodzi się uroczystość Podwyższenia Krzyża świętego.

W chrześcijaństwie znak krzyża obecny był już od śmierci Jezusa. Na początku Kościoła przyjmował formę trójzębu lub kotwicy. Ikoną i przedmiotem kultu stał się jednak dopiero po roku 313. W tym otóż roku, według przekazu, cesarz Konstantyn Wielki, przed bitwą z Maksencjuszem, zauważył na tle słońca znak krzyża i słowa „w tym znaku zwyciężysz”. Również ten cesarz zniósł karę śmierci przez ukrzyżowanie.

Na krzyżu nie umieszczano postaci Chrystusa do VI w. W późniejszym czasie nie ukazywano Jezusa umęczonego, a chwalebnego – jako Król z diademem zamiast cierniowej korony na głowie lub jako Arcykapłana lub Dobrego Pasterza. W wieku XII ujawnia się motyw cierpienia. Od tego czasu aż do dnia dzisiejszego Kościół łaciński zwykł być używany jako krzyż gotycki, pasyjny, wskazujący mękę oraz śmierć Chrystusa jako cenę zbawienia. W prawosławnej tradycji do dnia dzisiejszego używa się go jako krzyż chwalebny.

Od czasów, gdy chrześcijanie uzyskali wolność wyznawania swojej wiary, krzyż stał się znakiem rozpoznawczym chrześcijan. Od tego momentu jest bardzo często używany w liturgii i uświęca całe chrześcijańskie życie: rozpoczyna oraz kończy modlitwę, dzień i każdą ważniejszą czynność, uświęca przestrzeń i jest używany przy wszelkich błogosławieństwach.

Ojcowie Kościoła podkreślali, że krzyż jest symbolem, w którym streszczają się najistotniejsze prawdy wiary chrześcijańskiej. Św. Jan Damasceński pisze: „Krzyż Pana naszego Jezusa Chrystusa, a nie cokolwiek innego, zwyciężył śmierć, zgładził grzech praojca, pokonał piekło, darował nam zmartwychwstanie, udzielił siły do wzniesienia się ponad doczesność i ponad samą śmierć, zgotował powrót do dawnej szczęśliwości, otworzył bramy raju, umieścił naturę naszą po prawicy Boga, uczynił nas Jego dziećmi i dziedzicami”.

Znak krzyża w liturgii jest gestem błogosławieństwa, który rozpoczyna i kończy modlitwę chrześcijanina. Krzyż zawieszany na szyi, w mieszkaniu, w pracy, stawiany na szczytach świątyń przypomina wierzącym o ich powołaniu. Jego znaczenie staje się szkołą życia dla chrześcijan widzących w nim ostateczne zwycięstwo dobra nad złem.